Inleiding
Begin 1998 startte de faculteit Cultuurwetenschappen van de Open Universiteit
Nederland het onderzoeksproject Sensus Catholicus. Dit project richt zich op de
interactie tussen de katholieke religie, cultuur en kunst in de twintigste eeuw.
De nadruk ligt op interdisciplinair onderzoek naar de beeldende kunsten en
architectuur, de katholieke fotografie en film en katholieke uitgeverijen en
periodieken. Onderzocht wordt in hoeverre er tussen 1900 en 1970 binnen de
katholieke zuil ontwikkelingen, spanningsvelden en veranderingen hebben
voorgedaan, dit met name in relatie tot de snelle modernisering van de
Nederlandse samenleving. Het uitgangspunt is dat kerkelijke kunst en
architectuur de materiële en artistieke neerslag neerslag vormden van sociale,
culturele, theologische en (kerk)politieke opvattingen, waardes en conflicten.
Naar voorbeeld van de door P. Luycks in zijn Andere katholieken uiteengezette
visie, analyseert de student de veelvormigheid, spanningsvelden, ‘dissidente’
tendensen en dynamiek die achter de z.g. gesloten katholieke cultuur schuil
gingen.
Deelname studenten cultuurwetenschappen
Anno 2003 hebben ruim 20 studenten hun scriptie afgerond binnen dit
onderzoeks- project. Tot op heden richtten hebben zij zich meestal gericht op één
architect of kunstenaar, culturele instelling, uitgeverij of tijdschrift. Zij
onderzochten de rol en betekenisgeving door katholieken van moderne materialen
en stijlen. Ook analyseerden ze de rol en opvattingen van de geestelijkheid, van
iconografische en
stilistische vernieuwingen in de kerkelijke kunst en de wijze
waarop katholieken het landschap hebben toegeëigend.
Stimulans bij de studie-afronding
Sensus Catholicus stimuleert studenten bij het tot een goed einde brengen van
hun studie aan de Open Universiteit. Daarnaast dragen de resultaten bij aan het
lopende discours over de aard van de katholieke modernisering in de twintigste
eeuw. Indien van een verantwoord niveau, worden de afzonderlijke
onderzoeksresultaten gepubliceerd of op andere manieren toegankelijk gemaakt
voor het Nederlandse publiek.
De leiding van het project is in handen van dr. Jos H. Pouls, universitair docent
cultuurwetenschappen, die begin 2002 zijn dissertatie over de Bisschoppelijke
Bouwcommissie van Roermond verdedigde.
Heilig-Hartbeelden in resp. Baexem, Sittard en Genhout
