Doel

Het pilotproject heeft een meerledige doelstelling. Door middel van het project wordt beoogd:

• kennis en ervaring op te doen met het interdisciplinaire samenwerken aan DTO-vraagstellingen door studenten uit het hoger onderwijs;
• kennis en ervaring op doen met het gebruik van de DTO-methodiek in multidisciplinair samengestelde afstudeergroep;
• de opgedane kennis en ervaring onder de deelnemende instellingen te verspreiden;
• instrumenten te ontwikkelen voor elektronische ondersteuning van multidisciplinair samengestelde onderwijsgroepen; deze instrumenten dienen het onderwijsproces zodanig te structureren dat specifieke interdisciplinaire samenwerking gestimuleerd wordt;
• de ontwikkelde instrumenten zodanig vorm te geven dat ze ook toepasbaar zijn in andersoortige DTO-onderwijsgroepen;
• eerste ervaringen op te doen met de opbouw van een web-based D(T)O kennis(sen)bank;
• na te gaan op welke wijze inhoudelijke informatie (toepassing DTO-methodiek) via elektronische media in het interdisciplinaire onderwijsproces ingezet kan worden;
• een voorbeeldfunctie te vervullen voor toekomstige (pilot)projecten op het gebied van DTO verankering in het hoger onderwijs.

Projectomschrijving

Het afstudeerproject duurde drie maanden (oktober-december 1999) en had de volgende opbouw:

• Voorbereiding: introductiegesprekken per locatie; inlezen; globale inhoudelijke introductie; organisatorische afspraken; instructie elektronisch samenwerkingsplatform.
• Plenaire oriëntatie (2 weken; boottocht over de IJssel): oriëntatie op de thema's, het gebied en de DTO-aanpak (readers, excursies, lezingen, gesprekken met doelgroepen/deskundigen); groepsvorming; formulering onderzoeksvoorstel; formulering werkplan.
• Uitvoering projectonderzoek (incl. tussentijdse voortgangsrapportage).
• Verslaggeving: evaluatieverslag en inhoudelijk verslag.
• Eindsymposium: waaronder mondelinge presentatie resultaten.

Samenwerken op afstand

De uitvoering van het onderzoek werd door de studenten in principe gedaan vanuit hun eigen instelling. Om optimale afstemming van activiteiten met groepsleden op de andere instellingen te verkrijgen werd wekelijks een groepsvergadering belegd (in aanwezigheid van de begeleider). Daarnaast is ter ondersteuning van de samenwerking van de multidisciplinair en extramuraal samengestelde D(T)O-projectgroepen een elektronische samenwerkingsplatform (werkkamer op het internet) ingericht. Dit samenwerkingsplatform had de volgende functionaliteiten:

• communicatie: a) tussen studenten; b) student-docent; c) tussen docenten;
• informatievoorziening over D(T)O;
• kennisarchivering (opbouw van een kennisbestand op gebied van DTO: inhoudelijke kennis en deskundigen);
• projectmanagement.

Gebruik DTO-aanpak in het project

Alle deelnemende studenten (15) zijn via schriftelijk materiaal (hard-copy en elektronisch) en lezingen bekend gemaakt met het DTO-gedachtegoed. De lezingen vonden plaats in de eerste oriëntatieweek en hadden de omvang van 4 dagdelen:

- DTO-visie: L. Jansen, DTO-KOV.

- Ervaring met DTO-programma; project Waterketen: J. van Leeuwen.

- Ervaring met DTO-aanpak in de praktijk; Waterpact Twente: J. van Essen, WMO.

- DTO-methodologie: J. Grin, UvA.

Eén groep heeft de opdracht gekregen om bij de uitvoering van hun onderzoek de DTO-aanpak te gebruiken. De andere twee groepen werden hierin vrijgelaten.

Impressie van de ervaringen

Vooruitlopend op de definitieve evaluatie van het project kunnen al een aantal conclusie getrokken worden (we beperken ons hier tot de elementen "DTO-aanpak" en "ondersteuning samenwerken op afstand").

• de studenten en docenten zijn over het algemeen enthousiast over de DTO-benadering;
• naast de groep die de opdracht had om de DTO-aanpak te gebruiken, heeft een tweede groep elementen van de DTO-aanpak (m.n. toekomstbeeldvorming en backcasting) toegepast in hun onderzoek;
• de DTO-aanpak, m.n. toekomstbeeldbenadering, helpt bij het loskomen van huidige situatie en stimuleert de creativiteit;
• een probleem is dat de DTO-aanpak gebaseerd is op een lange doorloop van projecten en met een duidelijke rol van stake-holders; dit is niet zonder meer om te zetten naar een onderwijssituatie van enkele weken projectwerk; deze vertaalslag is gewenst;
• alleen informeren over de DTO-aanpak (schriftelijk en mondeling) is niet voldoende; studenten hebben mogelijk baat bij korte (begeleide) oefeningen voordat ze de aanpak gaan gebruiken in hun eigen onderzoek.

• de aanwezigheid van een elektronisch samenwerkingsplatform is essentieel om de samenwerking op afstand mogelijk te maken;
• het samenwerkingsplatform dient onafhankelijk te zijn van de locale inrichting van computerwerkplekken (dus web-only);
• er dient nadrukkelijke aandacht te zijn voor instructie m.b.t. gebruik samenwerkingsplatform
• het samenwerkingsplatform zou verbeteren indien ook "vergaderen" wordt gefaciliteerd;
• (onderdelen van het) samenwerkingsplatform zouden op eenvoudige wijze opengesteld moeten kunnen worden voor derden (meer interactie met omgeving buiten de projectleden); dit bevordert de voorbeeldfunctie; tevens kan het platform dan ook meer het karakter van een breed toegankelijke DTO-kennis(sen)bank krijgen.

Toekomst